Presentatie op conferentie van European Society of Women in Theological Research

Eind augustus zal ik naar Dresden reizen om daar de conferentie bij te wonen van de European Society of Women in Theological Research. Ik zal daar een junior research presentation geven. De komende zomer heb ik dus tijd om aan deze presentatie te werken, maar de grote lijnen heb ik al zo’n beetje rond.

Binnen de interpretatie van het wereldchristendom focust mijn presentatie zich op het weerleggen van het territorial essentialism. Kort gezegd betekent dit het toekennen van een essentie aan een bepaalde geografische locatie. Oftewel, het is het idee dat van elk gebied bepaald kan worden wat het ultieme, definiërende kenmerk is. Als dit toegepast wordt op het wereldchristendom, dan betekent dit een opvatting waarbij de wereld netjes onderverdeeld kan worden in verschillende delen met een bepaalde karakteristiek kenmerk.

Ik ga beargumenteren dat territorial essentialism niet behulpzaam is bij de interpretatie van het wereldchristendom omdat het te weinig rekening houdt met het transnationale karakter van het christendom. Dit betekent dat landen niet meer de enige of de primaire bron van intepretatie zijn, maar dat het er veeleer om gaat om de verschillende stromen van mensen, ideeën en theologieën in kaart te brengen. Op deze manier wordt een veel dynamischer beeld verkregen van het wereldwijde christendom. Ik maak hierbij gebruik van het werk van Dorottya Nagy. Zij heeft haar dissertatie geschreven over Chinese migrantenchristenen in Hongarije en Roemenië en is werkt met onderwerpen als migratie, globalisatie en contextualisatie. Ik kan haar onderzoek goed gebruiken om kritische vragen te stellen bij een verabsolutering van bepaalde geografische locaties door daartegenover het belang van transnationale bewegingen te stellen.

Zie hier voor meer informatie over de conferentie en de ESWTR.

Geschiedenis van het Afrikaanse Christendom

Het komende nummer van Tussenruimte, tijdschrift voor Interculturele Theologie, is gewijd aan Nigeria. We hebben gekozen voor Nigeria omdat door te focussen op dit land we een aantal thema’s kunnen belichten die ook in het wereldwijde christendom een rol spelen. We denken hierbij bijvoorbeeld aan de opkomst van het pinksterchristendom en (de toename van) religieus geweld.

In dit nummer schrijf ik een artikel over Ogbu Kalu (1942-2009). Hij was een Nigeriaans kerkhistoricus die veel invloed gehad heeft op de manier van denken over de geschiedenis van het Afrikaanse christendom. Ook heeft hij zich intensief bezig gehouden met de pinksterbeweging. De kern van zijn gedachtegoed is dat hij de geschiedenis van het Afrikaanse christendom niet ziet als een verlengstuk van de buitenlandse zendingsbeweging. In plaats daarvan ziet hij het Afrikaanse christendom als werkelijk Afrikaans, dus in relatie met de zoektocht van Afrika naar een religieuze identiteit. Zo is de groei van de pinksterbeweging dus ook geen direct gevolg van de opwekking in Azusa Street in 1906, maar kent een eigen geschiedenis en dus ook eigen creativiteit en originaliteit. Ogbu Kalu heeft een belangrijke rol gespeeld in het toe-eigenen van de geschiedenis van het Afrikaanse continent door zijn eigen inwoners.
Een los nummer of een proefabonnement bestellen kan bij abonnementen@kok.nl  Zie voor meer informatie www.tussenruimte.com

Zending en kwetsbaarheid

Deze zomer staat in het teken van het schrijven van het vierde hoofdstuk van mijn thesis en zal gaan over het thema kwetsbaarheid. Binnen mijn proefschrift heb ik twee theologische thema’s geselecteerd aan de hand waarvan ik mijn eigen theologie van zending in het wereldchristendom ontwikkel. Het andere hoofdstuk focust op het thema roeping. Ik onderzoek daar hoe een theologie van de roeping zowel op een narratieve manier als in verbinding met marginaliteit gedacht kan worden. Dit hoofdstuk houdt de bevindingen van het vorige hoofdstuk in het oog en richt zich op een kritische beoordeling van kwetsbaarheid. Op dit moment is het binnen de missiologie nogal een trend om na te denken over Vulnerable Mission. Er is zelfs een alliantie in het leven geroepen, The Alliance for Vulnerable Mission, waarvan de oprichter, Jim Harries, veel publiceert over dit thema. David Bosch, onsterfelijk door zijn meesterwerk Transforming Mission, heeft een lezing gehouden over dit onderwerp die in brochurevorm veel gelezen is. Deze dateert echter alweer van 1991, dus ik wil gaan onderzoeken in hoeverre de noties die in deze lezing aan de orde komen in de huidige tijd nog relevant zijn.

Aan het begin van mijn reflecties over vulnerable mission zag ik vooral de potentie van het concept. Het heeft namelijk de mogelijkheid om alle vormen van zending die vanuit een (westerse) machtsbasis opereren in vraag te stellen. Ook legt het heel duidelijk de verbinding met de christologie, omdat het focust op de kenosis van Jezus zoals beschreven in Filipenzen 2. Gaandeweg doemen echter steeds meer bezwaren op.

Eén van de grootste bezwaren is wel dat vulnerable mission vooral van toepassing lijkt op de westerse christenen die het privilege hebben om afstand te doen van hun privileges. Dit betekent dat het dus juist de Westerse christenen zijn die de navolging van Jezus op deze manier gestalte kunnen geven. Dat heeft weer het gevaar dat toch op de één of andere manier de Westerse christenen er in geslaagd zijn om een bevoorrechte positie te bemachtigen… Op deze manier is de navolging van Jezus niet meer iets dat door de hele kerk wereldwijd gestalte krijgt.

Het tweede bezwaar is dat kwetsbaarheid nu met name toegepast wordt op het leven in niet-westerse landen. Hier wordt dus vooral het gevaar benadrukt van leven in deze landen. Op deze manier wordt dus een oude tegenstelling tussen thuisland en zendingsveld weer benadrukt. Zending in het buitenland is dan (weer) vreemd, exotisch, anders en vol met risico’s en gevaar. Dat staat dan in contrast met het leven in het thuisland dat blijkbaar veel minder gevaarlijk is.
In dit hoofdstuk probeer ik dus een aantal vooronderstellingen te onderzoeken van Vulnerable Mission en probeer ik aan te duiden op welke gebieden vruchtbaar nagedacht kan worden over dit thema. Want het staat in ieder geval dat zending en machtsvertoon niet samen horen te gaan, en dat kwetsbaarheid in ieder geval een belangrijke rol gaat spelen in de theologie van zending!