voorbereiden op promotie

Deze week gaf ik een korte presentatie over hoe je voor te bereiden op je promotie voor een aantal vrouwen die nog met hun promotietraject bezig zijn.

Voorbereiding op verdediging

Mijn kernboodschap is dat de voorbereiding niet iets is wat je in de laatste week doet, maar een traject is van jaren, en voor een belangrijk deel samenvalt met je persoonlijke groei en je groei als academicus/a. Zelf was ik er absoluut aan toe om te verdedigen, ik stond pal achter wat ik had geschreven en wist op welke punten van mijn proefschrift ik de nadruk wilde leggen en waar mijn unieke bijdrage uit bestond. Als je dus niet het gevoel hebt dat je op dit punt bent, dan ligt het probleem eerder bij het beheersen van de inhoud zelf.

Ook is het traject van het afronden van een promotie een belangrijke mijlpaal in je eigen persoonlijke ontwikkeling. Ervan uitgaand dat veel mensen vrij snel na het afronden van een MA doorstromen in een promotietraject, vallen de promotiejaren samen met de tweede helft van je twintiger-jaren: niet alleen de tijd van de twintigersstress, maar juist ook de tijd waarin je vaak gaat consolideren op het gebied van vriendschappen, relatie, woonplaats etc. En dus ook de tijd waarin je de groei doormaakt van student naar iemand met een eigen stem, met een eigen bijdrage en overtuiging. Tijdens het promotietraject zijn er al voldoende oefenplekken, zoals tijdens conferenties, maar de verdediging is het ultieme moment om je eigen stem te laten horen. Gebruik daarom ook de promotiejaren voor psychologische groei, bijvoorbeeld door manieren te zoeken om af te rekenen met het imposter-syndroom.

Voorbereiding op PR

Mijns inziens is het dus, in ieder geval in de Nederlandse situatie, minstens net belangrijker om je goed voor te bereiden op de PR rondom je promotie. Voor de Nederlandse theologie geldt dat het een klein wereldje is, en dat kranten zoals het RD, ND, en Trouw wellicht belangstelling zullen tonen. Werk dus aan een duidelijk persbericht met een prikkelende stelling. Leef je in in de krant: wat voor artikelen publiceren ze graag? Wat voor buzzwoorden doen het goed? Een persbericht is een heel ander genre dan je tot nu toe gewend bent om te schrijven, dus het is logisch als het ongemakkelijk voelt. Gelukkig zijn er de communicatie-afdelingen van de universiteit, maak daarvan gebruik!

Als het zo ver is en je een interview hebt, dan is voorbereiding van cruciaal belang. Het is belangrijk om van te voren een antwoord te formuleren (en het liefst te oefenen) op de volgende thema’s: Hoe veel vertel je over je eigen persoonlijke leven? Oefen de elevator pitch om in één zin de belangrijkste bevinding van je proefschrift duidelijk te maken. Zoek zelf naar frases die je onderwerp toegankelijk maken. Als je dit voorwerk niet doet, dan zal de journalist (met minder kennis van zaken en met meer voorliefde voor sensatie) de soundbites zelf maken. Als je kritische dingen te melden hebt over een bepaalde kerkelijke praktijk bijvoorbeeld, zoek naar de nuance. Beeld jezelf in wat de meest verschrikkelijke, ongenuanceerde krantenkop boven je artikel zou zijn. Werk er dan naar toe om te zorgen dat je de interviewer géén aanleiding geeft om zo’n kop te laten plaatsen.

En om ellende te voorkomen: zeg nooit een interview toe voordat je zeker weet dat je het voor publicatie kan controleren! Uiteindelijk: geniet van het interview, laat zien waar je voor staat, en laat je passie voor het onderwerp zien.

 

Proefschriftbegeleiding: Gesprekken over je werk: tussen formeel en informeel

Deel van een serie over het begeleiden van promotieonderzoek.

Als je onderzoek doorpraten met anderen van cruciaal belang is, dan volgt het daaruit dat het noodzakelijk is om genoeg mogelijkheden te creëren om te profiteren van de feedback van anderen. Het is echter mijn indruk dat het gesprek over je onderzoek voor het overgrote deel plaatsvindt aan de uitersten van het spectrum formeel – informeel.

Aan de ene kant zijn er de officiële gesprekken met je begeleider. Deze gesprekken zijn noodzakelijk om de richting van je onderzoek te bepalen en knopen door te hakken. Als het goed is vindt een duidelijke verslaglegging plaats van deze gesprekken zodat het resultaat van het gesprek voor zowel de promovenda als de begeleider duidelijk is.

Aan de andere kant van het spectrum plaats ik de informele gesprekken die plaatsvinden in de kroeg, op verjaardagen, op feestjes. Zulke gesprekken hebben als voordeel dat je gedwongen wordt om snel en aantrekkelijk een korte ‘elevator pitch’ over je proefschrift te geven. En met een beetje mazzel tref je een geïnteresseerde gesprekspartner die vanuit een andere discipline of invalshoek interessante vragen op kan werpen.

Mijns inziens kunnen juist gesprekken die zich in het midden van een continuüm bevinden een belangrijke rol vervullen in het uitzetten van de lijnen van je onderzoek, brainstormen en helpen om je tekst goed op papier te krijgen. Als je door zo’n gesprek de lijn van een hoofdstuk helder krijgt, scheelt dit veel tijd in het schrijfproces.

Het voordeel van dit type gesprekken is dat ze zowel spontaan kunnen ontstaan met collega’s, maar ook ingepland kunnen worden. Juist met collega’s kunnen deze gesprekken ook een wederzijds karakter hebben. Zo’n gesprek is bij uitstek geschikt om vaker te voeren, bijvoorbeeld wekelijks of tweewekelijks. Maak tijdens het gesprek aantekeningen en werk deze direct na afloop van het gesprek uit.

Kies voor dit type gesprekken echter niet je partner uit. Het primaire doel van je partner is om partner te zijn, en geen verkapte begeleider. Ik ken het uit eigen ervaring, mijn partner is ook theoloog en werkt aan een eigen promotieonderzoek. Het was heerlijk om mijn proefschrift te bespreken met iemand die daar iets zinnigs over kon zeggen. Het bleef echter continue opletten om niet te veel verwachtingen op hem te leggen op het gebied van het uitgebreid lezen en becommentariëren van mijn teksten.

Dit type gesprekken voeren met collega’s kan in sommige gevallen vragen om een cultuuromslag, omdat in de competitieve academische wereld individualisme eerder de norm dan de uitzondering is. Geen animo onder collega’s? Dan is er altijd nog de kroeg & het bierviltje!

Proefschriftbegeledeiding: Meerdere, complementaire drafts van hetzelfde hoofdstuk

Deel van een serie over het begeleiden van promotieonderzoek.

Stel, het werk aan een bepaald hoofdstuk vordert niet lekker, je outline is onduidelijk, en je weet niet goed weer wat je aan moet met je draft. Je besluit om overnieuw te beginnen, een deel van het oude materiaal over te nemen en een nieuw document te starten. Maar snel kom je jezelf opnieuw tegen, je bent weer niet tevreden met je tweede poging, en je start versie drie.

Hoewel verleidelijk om telkens opnieuw te beginnen, lost deze aanpak uiteindelijk de structurele problemen niet op die je bij de eerste versie bent tegengekomen. In deze blog: praktische tips om deze situatie te fixen én te vermijden dat je ooit weer verzand raakt in twee of meer drafts.

  • Zorg dat je zo snel mogelijk één document maakt, want het is onmogelijk om met twee of drie overlappende drafts te werken. Copy-past zodat je één versie overhoudt waarin alle verschillende onderdelen een plaats hebben.

Nu is het tijd om het denkwerk te verrichten dat eerder niet grondig genoeg heeft plaatsgevonden.

  • Lees de hele draft door
  • Voorzie elke paragraaf van een titel + korte inhoud in steekwoorden
  • Schrijf op een apart papier alle koppen + korte inhoud onder elkaar
  • Formuleer de thesis die je in het hoofdstuk wil verdedigen
  • Ga na of je voor het beargumenteren van de thesis de juiste / voldoende bronnen hebt
    • Zo nee: besteed in deze fase niet te veel tijd aan nieuwe literatuur. Maak hier aantekening van en ga pas verder met de literatuurfase wanneer je eigen stelling duidelijk is
  • Schuif met de koppen tot je een logische volgorde hebt
  • Schrijf een outline van je argument die matcht met de paragraafkoppen
  • Vul de draft nu verder in

Niet alleen is het van belang om het hoofdstuk zelf te fixen, maar ook om te zoeken naar het achterliggende probleem dat er voor gezorgd heeft dat er überhaupt verschillende drafts van het hoofdstuk in omloop waren.

  • Keuzeangst
    • Schrijven is schrappen en onderzoeken is kiezen. Dit kan verlammend werken als de criteria niet helder zijn op basis waarvan je moet kiezen. Die criteria liggen altijd in de thesis van een hoofdstuk en hangen daarmee nauw samen met de scriptie als geheel. Als dit niet helder is dan wordt kiezen tussen verschillende auteurs / methodes / outlines een soort Russische roulette: geen wonder dat je dan het keuzemoment ver voor je uit schuift.
  • Verlatingsangst
    • Kill your darlings, het grote cliché van academisch schrijven. Ook hier geldt, om de darlings af te slachten zijn er goede criteria nodig. Als die ontbreken, dan is het logisch dat je de darlings liever stand-by houdt.
  • Te weinig fundamenteel onderzoek
    • Een gebrek aan overzicht van de literatuur kan er toe leiden dat je te afhankelijk wordt van bronnen die ofwel niet van goede kwaliteit zijn, ofwel niet geschikt zijn voor je vraagstelling. Als de bronnen niet goed bevraagd zijn op hun kwaliteiten voor jouw werk, dan is het logisch dat er iets op een onbewust niveau blijft knagen, waardoor het moeilijker wordt om knopen door te hakken.

Proefschriftbegeleiding: Vermijden van informele woordkeus

Deel van een serie over het begeleiden van promotieonderzoek.

Academisch schrijven betekent dat je in je tekst informele woorden vervangt door hun formelere variant. Voor schrijvers met Nederlands als moedertaal betekent dit ook dat sommige uitdrukkingen die in het Nederlands natuurlijk klinken, te informeel zijn in hun vertaalde Engelse variant.

Dit houdt concreet in dat je in je tekst de volgende werkwoorden vermijdt:

 

Werkwoorden

  • To do
    Vervang door: to conduct, to execute, to accomplish, to organize, to undertake
  • To get
    Vervangen door: to obtain, to achieve, to accomplish
  • To look
    Vervangen door: to assess, to consider, to appear,
  • To view
    Vervangen door: to evaluate, to consider, to examine
  • To say
    Vervangen door: to convey, to signify, to mean


There + to be

Een veelvoorkomende fout bij het schrijven van Nederlanders in het Engels is het gebruik van de constructie: there is / was / were. Laat deze constructie ofwel weg ofwel maak de zin passief.

Oud: At most primary schools there were no children who used alcohol.

Nieuw: At most primary schools alcohol was not used by the children / Hardly any children used alcohol at the surveyed primary schools.

Oud: There are a few parts of the data collection that took place outside of the Amsterdam area.

Nieuw: Some parts of the data collection took place outside the Amsterdam area.

 

Is about

Oud: The first research question is about

Nieuw: the first research question seeks to answer / seeks to understand

 

Bonustip

Gebruik nooit (!) in je draft “blablabla.” Echt gebeurd!

“In 7:4 Plato writes: blablabla times [chromos], blablabla seasons [kairos].”

 

Proefschriftbegeleiding: Veelvoorkomende fouten in de opmaak

Deel van een serie over het begeleiden van promotieonderzoek.

Praktisch elk document dat ik als draft onder ogen heb gekregen heeft meerdere fouten in de opmaak. Vooral verschillen in regelafstand, lettergrootte en dubbele spaties komen vaak voor.

Een overzicht van wat ik zoal onder ogen krijg:

  • Verschil in regelafstand
  • Verschillende lettertypes
  • Onoverzichtelijke kleurcodes.
  • Inconsistente opmaak van de koppen
  • Verschillende lettergrootte
  • Verschillende opmaak citaten (bijv het éne citaat dubbele tabs, het andere citaat enkele tabs).
  • Dubbele spaties
  • Per ongeluk verschijnende tabs, bijv. in de voetnoten
  • Soms geen spatie na voetnootnummer
  • Paginanummers stagneren bij ‘1’
  • Op onlogische plekken starten met een nieuwe pagina
  • In plaats van tabs spaties gebruiken waardoor ongelijke regels ontstaan
  • Ontbreken van inhoudsopgave bij lange / gecompliceerde documenten
  • Paragraaftitel als laatste regel op een pagina zonder dat er een regel tekst volgt
  • Verschillende lettertype/lettergrootte in voetnoten
  • Lettertype paginanummer niet overeenkomend met lettertype hoofdtekst
  • Te weinig ruimte tussen voetnoten en paginanummer

Gebruik deze checklist om je document door te nemen voordat een andere lezer je draft onder ogen krijgt. Als deze issues gefixt zijn, is het voor een meelezer makkelijker om zich te concentreren op de lijn van het argument.

Werk met stijlen

Het grootste deel van deze fouten is te voorkomen door vanaf het begin af aan te werken met stijlen in plaats van ad hoc dingen aan passen. Microsoft Word heeft hier een duidelijke handleiding:

Dubbele spaties

Tenslotte komen dubbele spaties vaak voor als je bezig bent met zinnen te redigeren en woorden van de ene plek in de zin naar de andere te verplaatsen. Vaak is het voor jezelf niet ogenblikkelijk duidelijk dat er dubbele spaties ontstaan als je bezig bent met het schuiven van zinselementen. Het opsporen van dubbele spaties kan makkelijk door ze via de functie “vervangen” ze op te sporen en ze automatisch te laten vervangen door een enkele spatie.

Investeer in kennis van Microsoft Word

Het werken met een duidelijke opmaakprofiel helpt ook om te werken met precies de opmaak die voor jou prettig is, ook al valt deze niet per se samen met de academische standaards. Zie verder de blogpost: investeer in Microsoft Word.

Proefschriftbegeleiding – Begeleidingsgesprekken: maak impliciete informatie expliciet

Deel van een serie over het begeleiden van promotieonderzoek.

De noodzaak van begeleidingsgesprekken ligt erin om de impliciete informatie die in de draft aanwezig is, expliciet te maken. De rol van de begeleider is hierbij om verhelderingsvragen te stellen en ervoor te zorgen dat het antwoord op deze vragen ingepast kan worden in de draft. Tijdens de gesprekken met mijn begeleider was het terugkerende refrein: “schrijf op wat je nu tegen mij zegt.” De begeleider heeft daarom een haast maieutische rol: haar taak is vergelijkbaar met de metafoor van de vroedvrouw van Socrates. Ik was er telkens weer verbaasd over dat wat ik tegen mijn begeleider vertelde, blijkbaar niet in mijn draft terecht gekomen was.

Vaak is de reden van de impliciete informatie erin gelegen dat je de draft vooral voor jezelf geschreven heeft, en niet voor de lezer. In de draft zijn daarom vooral de nieuwe elementen te vinden die je zelf ontdekt hebt in je omgang met de literatuur. Dit betekent daarom vaak dat noodzakelijke verbindingszinnen en achtergrondinformatie niet in de draft terecht gekomen zijn. Daardoor sla je vaak de zaken over die voor jezelf zelf-evident is omdat jij vooral je ontdekkingen wil delen. De rol van de begeleider is daarom het boven water krijgen van de noodzakelijke bouwstenen die nu nog impliciet gelaten zijn.

Het voordeel van begeleidingsgesprekken waarbij impliciete informatie boven water gehaald wordt, is dat deze gesprekken vaak erg productief zijn. Je hoeft namelijk nauwelijks of geen nieuwe literatuur meer te raadplegen, maar je ziet al snel n de nieuwe versie van de draft een duidelijker en meer samenhangend betoog ontstaan.

De begeleidingsgesprekken zijn er daarom op gericht om de switch te maken van de schrijver naar de lezer. Daarbij is de realisatie cruciaal dat de lezer niet over alle informatie beschikt die je zelf hebt opgedaan. De lezer heeft daarom behoefte aan meer signposting dan je in eerste instantie verwacht. Zelf merkte ik dat ik naarmate mijn proefschrift vorderde, ik makkelijker de switch kon maken van mezelf als schrijver naar de lezer. De continue achtergrondstem van mijn begeleider met haar “schrijf op wat je nu zegt” heeft daarbij een cruciale rol gespeeld.

Proefschriftbegeleiding: Perfectionisme – zonder vorm geen inhoud

Deel van een serie over het begeleiden van promotieonderzoek.

Is perfectionisme bij het schrijven van je proefschrift een probleem of een noodzakelijke strategie? Eén van de blogs waar ik zelf het meest van geleerd heb is de blog van James Hayton. Hij beargumenteert waarom een bepaalde mate van perfectionisme een goed idee is. Perfectionisme, oftewel, aandacht voor detail, stelt het dealen met problemen niet uit, maar pakt elk probleem aan snel nadat het opgekomen is. Het aandacht geven aan de details van de formulering helpt om je thesis zo precies mogelijk op papier te krijgen. En het is juist op de mate van zorgvuldigheid waarop je beoordeeld wordt: maak je geen te generaliserende statements, maak je juist gebruik van je bronnen, claim je niet meer dan je waar kan maken? Ook het aandacht geven aan de details van de opmaak helpt om rust te creëren in je hoofd: het loont de moeite om te werken in een document waar je je niet voor hoeft te schamen, maar dat je voortgang op elk moment duidelijk maakt.

Zoals James Hayton al aangeeft, is zijn benadering tegengesteld aan veel adviezen, waarbij de nadruk ligt op het snel produceren van veel tekst om op die manier een basistekst te hebben waaraan verder geschaafd kan worden. Zelf heb ik tijdens mijn promotie gewerkt volgens de tweede methode, omdat ik graag snel resultaat wilde zien. Ook speelde er mee dat ik gevoelig was voor de gedachte dat je pas goed commentaar kan krijgen op je draft als je daadwerkelijk iets op papier hebt staan.

In de laatste fase van mijn proefschrift ben ik teruggekomen van de gedachte dat het goed is om snel en snel veel te schrijven. Ik heb een disproportioneel deel van mijn tijd besteed aan het herschrijven van mijn teksten. Er is geen shortcut voor het diepgaand uitdenken van de richting en argumentatielijn van je proefschrift. Ik heb geprobeerd om die shortcut te nemen door veel teksten in een korte tijd te produceren, maar ik ben er van overtuigd dat het tijdswinst had opgeleverd om de grondstructuur in een vroeger stadium fundamenteler te doordenken.

Vorm en inhoud

Vanuit mijn discipline, de missiologie / bijbelvertaalwetenschap duid ik dit debat als een debat tussen vorm en inhoud. Lange tijd was het gemeengoed om vorm en inhoud uit elkaar te trekken. De dynamisch-equivalente methode ging er van uit dat het mogelijk was om de Bijbelse teksten te vertalen met behoud van inhoud in verschillende vormen. Maar deze methode hield er weinig rekening mee dat inhoud letterlijk vorm krijgt door de wijze van verwoorden. Juist vanuit deze achtergrond pleit ik ervoor om ook bij het schrijven van scripties en dissertaties de inhoud niet los te zingen van de vorm. Daarom is het mijns inziens weinig zinvol om in de beginfase van de dissertatie te veel te focussen op snel en veel schrijven vanuit het wensdenken dat de juiste vorm van de dissertatie zal verschijnen in deze veelheid van materiaal. Productiever is het daarom om vanaf het begin vorm en inhoud aan elkaar te blijven verbinden en ze niet tegen elkaar uit te spelen.